Genellikle vitamin sanılan betain, ne bir vitamin ne de temel bir besin maddesidir. Bununla birlikte, belirli koşullar altında, mama formülüne betain eklenmesi önemli faydalar sağlayabilir.

Betain, çoğu canlı organizmada bulunan doğal bir bileşiktir. Buğday ve şeker pancarı, yüksek düzeyde betain içeren iki yaygın bitkidir. Saf betain, izin verilen sınırlar içinde kullanıldığında güvenli kabul edilir. Betainin belirli fonksiyonel özelliklere sahip olması ve belirli koşullar altında temel bir besin maddesi (veya katkı maddesi) haline gelebilmesi nedeniyle, saf betain giderek artan bir şekilde domuz ve kümes hayvanı yemlerine eklenmektedir. Bununla birlikte, optimum kullanım için, ne kadar betain eklenmesinin en uygun olduğunu bilmek önemlidir.

1. Vücuttaki betain

Çoğu durumda, hayvanlar kendi vücutlarının ihtiyaçlarını karşılamak için betain sentezleyebilirler. Betainin sentezlenme şekli, kolin vitamininin oksidasyonu olarak bilinir. Yeme saf betain eklemenin, pahalı kolin tasarrufu sağladığı gösterilmiştir. Bir metil verici olarak betain, pahalı metiyoninin yerini de alabilir. Bu nedenle, yeme betain eklemek, metiyonin ve kolin ihtiyacını azaltabilir.

Betain ayrıca karaciğer yağlanmasını önleyici bir madde olarak da kullanılabilir. Bazı çalışmalarda, büyüyen domuzlarda karkas yağ birikimi, yeme sadece %0,125 betain eklenmesiyle %15 oranında azaltılmıştır. Son olarak, betainin bağırsak bakterilerine ozmoproteksiyon sağlayarak besinlerin sindirilebilirliğini artırdığı ve daha istikrarlı bir gastrointestinal ortam oluşturduğu gösterilmiştir. Elbette, betainin en önemli rolü hücre dehidrasyonunu önlemektir, ancak bu genellikle hafife alınır ve göz ardı edilir.

2. Betain dehidrasyonu önler

Dehidratasyon dönemlerinde betain, metil verici işleviyle değil, hücresel hidrasyonu düzenlemek için kullanılarak aşırı miktarda tüketilebilir. Isı stresi durumunda hücreler, sodyum, potasyum, klorür gibi inorganik iyonları ve betain gibi organik ozmotik ajanları biriktirerek yanıt verir. Bu durumda betain, protein destabilizasyonuna neden olma gibi olumsuz bir etkisi olmadığı için en güçlü bileşiktir. Ozmotik bir düzenleyici olarak betain, böbrekleri yüksek elektrolit ve üre konsantrasyonlarının zararlarından koruyabilir, makrofajların işlevini iyileştirebilir, bağırsaktaki su dengesini düzenleyebilir, erken hücre ölümünü önleyebilir ve embriyoların bir dereceye kadar hayatta kalmasını sağlayabilir.

Pratik açıdan bakıldığında, yeme betain eklenmesinin bağırsak villuslarının atrofiye uğramasını önleyebildiği ve proteolitik enzimlerin aktivitesini artırarak sütten kesilmiş domuz yavrularının bağırsak sağlığını iyileştirebildiği bildirilmiştir. Benzer bir işlevin, kümes hayvanları koksidiyozdan muzdarip olduğunda kümes hayvanı yemine betain eklenmesiyle de bağırsak sağlığının iyileştirildiği gösterilmiştir.

3. Sorunu ele alalım.

Yeme saf betain eklenmesi, besin maddelerinin sindirilebilirliğini hafifçe artırabilir, büyümeyi teşvik edebilir ve yem dönüşümünü iyileştirebilir. Ayrıca, kümes hayvanı yemine betain eklenmesi, karkas yağında azalmaya ve göğüs etinde artışa neden olabilir. Elbette, yukarıdaki işlevlerin kesin etkisi oldukça değişkendir. Dahası, pratik koşullar altında, betainin metionine kıyasla %60'lık kabul edilebilir bir nispi biyoyararlanımı vardır. Başka bir deyişle, 1 kg betain, 0,6 kg metiyonin ilavesinin yerini alabilir. Kolin gelince, betainin broyler yemlerinde kolin ilavelerinin yaklaşık %50'sinin ve yumurta tavuğu yemlerinde kolin ilavelerinin %100'ünün yerini alabileceği tahmin edilmektedir.

Dehidrate olmuş hayvanlar betainden en çok fayda görürler ve bu durum onlar için büyük bir yardımcı olabilir. Bunlara şunlar dahildir: özellikle yaz aylarında etlik piliçler olmak üzere ısı stresi yaşayan hayvanlar; neredeyse her zaman tüketim için yeterli miktarda su içmeyen emziren domuzlar; tuzlu su içen tüm hayvanlar. Betainden fayda gördüğü belirlenen tüm hayvan türleri için, tercihen ton başına 1 kg'dan fazla betain eklenmemelidir. Önerilen ekleme miktarı aşılırsa, doz arttıkça verimlilikte azalma olacaktır.