Betain, tıpkı kolin ve metiyonin gibi, karaciğerdeki metil grubu metabolizmasında rol oynar ve kararsız metil grubunu karnitin, kreatin ve hormonlar gibi metabolik açıdan önemli çeşitli bileşiklerin sentezi için bağışlar (Bkz. Şekil 1).

 

Kolin, metiyonin ve betain, metil grubu metabolizmasında birbirleriyle ilişkilidir. Bu nedenle, betain takviyesi, bu diğer metil grubu vericilerine olan ihtiyacı azaltabilir. Sonuç olarak, betainin hayvan yemlerindeki bilinen uygulamalarından biri, diyetteki kolin klorürün (bir kısmının) ve ilave metiyoninin yerine kullanılmasıdır. Piyasa fiyatlarına bağlı olarak, bu ikameler genellikle yem maliyetlerinde tasarruf sağlarken, performans sonuçlarını da korur.

Betain, diğer metil vericilerin yerine kullanıldığında, daha çok bir emtia olarak kullanılır; yani yem formülasyonundaki betain dozu değişken olabilir ve kolin ve metiyonin gibi ilgili bileşiklerin fiyatlarına bağlıdır. Ancak betain, sadece bir metil verici besin maddesinden daha fazlasıdır ve yeme betain eklenmesi, performansı artırmanın bir yolu olarak değerlendirilmelidir.

Betain ozmoprotektan olarak

Betain, metil verici işlevinin yanı sıra ozmoregülatör görevi de görür. Betain, karaciğerde metil grubu metabolizmasında metabolize edilmediğinde, hücrelerin organik ozmolit olarak kullanabileceği hale gelir.

Ozmolit olarak betain, hücre içi su tutulumunu artırmakla kalmaz, aynı zamanda proteinler, enzimler ve DNA gibi hücresel yapıları da korur. Betainin bu ozmoprotektif özelliği, (ozmotik) strese maruz kalan hücreler için çok önemlidir. Hücre içi betain konsantrasyonundaki artış sayesinde, stres altındaki hücreler enzim üretimi, DNA replikasyonu ve hücre çoğalması gibi hücresel fonksiyonlarını daha iyi koruyabilirler. Hücresel fonksiyonun daha iyi korunması nedeniyle betain, özellikle belirli stres durumlarında (ısı stresi, koksidiyoz enfeksiyonu, su tuzluluğu vb.) hayvan performansını iyileştirme potansiyeline sahip olabilir. Yeme betain ilavesinin farklı durumlarda ve farklı hayvan türleri için faydalı olduğu kanıtlanmıştır.

Betainin olumlu etkileri

Betainin faydalı etkileriyle ilgili olarak muhtemelen en çok incelenen durum ısı stresidir. Birçok hayvan, termal konfor bölgelerini aşan çevre sıcaklıklarında yaşar ve bu da ısı stresine yol açar.

Isı stresi, hayvanların su dengelerini düzenlemelerinin önemli olduğu tipik bir durumdur. Betain, koruyucu bir ozmolit görevi görme yeteneği sayesinde, örneğin broylerlerde rektal sıcaklıkların düşmesi ve daha az nefes nefese kalma davranışı ile gösterildiği gibi, ısı stresini hafifletir.

Hayvanlarda ısı stresinin azaltılması, yem alımını artırır ve performansın korunmasına yardımcı olur. Sadece etlik piliçlerde değil, yumurta tavuklarında, domuzlarda, tavşanlarda, süt ve et sığırlarında da betainin sıcak havalarda ve yüksek nemde performansı korumada faydalı etkileri olduğu bildirilmiştir. Ayrıca, bağırsak sağlığını desteklemek için betain yardımcı olabilir. Bağırsak hücreleri sürekli olarak bağırsaktaki hiperozmotik içeriğe maruz kalır ve ishal durumunda bu hücreler için ozmotik zorluk daha da artar. Betain, bağırsak hücrelerinin ozmotik korunması için önemlidir.

Hücre içi betain birikimi yoluyla su dengesinin ve hücre hacminin korunması, bağırsak morfolojisinin iyileşmesine (daha yüksek villuslar) ve daha iyi sindirilebilirliğe (iyi korunmuş enzim salgılanması ve besin emilimi için artan yüzey alanı nedeniyle) yol açar. Betainin bağırsak sağlığı üzerindeki olumlu etkileri, özellikle zorlu koşullar altında olan hayvanlarda belirgindir: örneğin koksidiyozlu kümes hayvanları ve sütten kesilmiş domuz yavruları.

Betain aynı zamanda karkas düzenleyici olarak da bilinir. Betainin çok yönlü işlevleri, hayvanların protein, enerji ve yağ metabolizmasında rol oynar. Hem kümes hayvanlarında hem de domuzlarda, çok sayıda bilimsel çalışmada sırasıyla daha yüksek göğüs eti verimi ve yağsız et verimi bildirilmiştir. Yağın mobilizasyonu ayrıca karkasların yağ içeriğinin azalmasına ve karkas kalitesinin artmasına neden olur.

Betain performans artırıcı olarak

Betainin bildirilen tüm olumlu etkileri, bu besin maddesinin ne kadar değerli olabileceğini göstermektedir. Bu nedenle, betainin diyete eklenmesi, sadece diğer metil vericilerin yerini alacak ve yem maliyetlerinden tasarruf sağlayacak bir ürün olarak değil, aynı zamanda hayvanların sağlığını ve performansını destekleyecek fonksiyonel bir katkı maddesi olarak da değerlendirilmelidir.

Bu iki uygulama arasındaki fark dozajdır. Metil verici olarak betain, genellikle yemlerde 500 ppm veya daha düşük dozlarda kullanılır. Performansı artırmak için tipik olarak 1000-2000 ppm betain dozları kullanılır. Bu daha yüksek dozlar, hayvanların vücudunda dolaşan, hücreler tarafından emilerek onları (ozmotik) strese karşı koruyan ve dolayısıyla hayvan sağlığını ve performansını destekleyen metabolize edilmemiş betain ile sonuçlanır.

Çözüm

Betain, farklı hayvan türleri için farklı uygulamalara sahiptir. Hayvan yeminde betain, yem maliyetinden tasarruf sağlamak için bir hammadde olarak kullanılabilir, ancak hayvan sağlığını iyileştirmek ve performansı artırmak için de diyete dahil edilebilir. Özellikle günümüzde antibiyotik kullanımını en aza indirmeye çalıştığımız bir dönemde, hayvan sağlığını desteklemek büyük önem taşımaktadır. Betain, hayvan sağlığını desteklemek için alternatif biyoaktif bileşikler listesinde kesinlikle yer almayı hak etmektedir.